Je maakt van ‘wat ik niet wil’ een doel door eerst op te schrijven waar je klaar mee bent, per zin te vragen wat je in plaats daarvan wilt, het doel achter dat doel op te sporen en er een doel met een eerste stap binnen 24 uur van te maken. Dat kost ongeveer 30 minuten met pen en papier.
Het korte antwoord: zo draai je ‘wat ik niet wil’ om in 4 stappen
Dit zijn de vier stappen die een vage ergernis omzetten in een doel waar je iets mee kunt. Samen kosten ze ongeveer een half uur, met pen en papier of in een leeg document.
- Schrijf op wat je niet meer wilt. Tien minuten, zonder filteren.
- Vraag per zin: wat wil ik dan wel? Vijf tot tien minuten.
- Zoek het doel achter het doel. Vijf minuten, door drie keer door te vragen.
- Schrijf er een doel van met een eerste stap binnen 24 uur. Vijf tot tien minuten.
Deze methode heet in grote lijnen van weg-van naar naartoe: je begint bij wat je wegduwt en werkt stap voor stap naar iets toe waar je naartoe beweegt. Elke paragraaf hieronder werkt een van die vier stappen uit, met een concrete vraag die je vandaag kunt gebruiken.
Waarom weet ik wel wat ik niet wil, maar niet wat ik wel wil?
Dat is geen fout en geen teken dat er iets mis met je is. Irritatie en vermoeidheid voel je meteen, een gewenste situatie moet je zelf bedenken en dat kost meer denkwerk dan iets afwijzen.
‘Weg van’ geeft je een richting om vandaan te bewegen, maar geen richting om naartoe te bewegen. Je weet dat je van het drukke, het rommelige of het uitputtende af wilt, maar daarmee weet je nog niet waar je heen wilt.
Voor sommige mensen hoort voortdurende somberheid, aanhoudende angst of uitputting bij een breder verhaal dat niet met een oefening oplost. Volgens de Monitor Mentale Gezondheid van het RIVM had in 2025 20,7 procent van de werknemers van 15 tot en met 74 jaar last van werkgerelateerde psychische vermoeidheidsklachten, oftewel klachten die wijzen op overbelasting, niet een diagnose. Herken je dat bij jezelf, dan hoort dat bij een huisarts of therapeut. Dit artikel is training, geen therapie.
Stap 1: schrijf eerst alles op wat je niet meer wilt (10 minuten)
Zet een timer op tien minuten en schrijf alles op waar je klaar mee bent, zonder te filteren of netjes te formuleren. Laat de pen doorlopen, ook als een zin dom klinkt.
Maak het concreet terwijl je schrijft. ‘Dit werk niet meer’ is een gevoel, ‘niet drie avonden per week doorwerken’ is iets waar je wat mee kunt. Vervang vage ergernissen zoveel mogelijk door een situatie, een moment of een gewoonte.
Lees na tien minuten terug wat je hebt opgeschreven. Zinnen die op meerdere plekken terugkomen, in net iets andere woorden, wijzen vaak naar hetzelfde onderliggende punt. Die herhaling is de eerste aanwijzing voor waar je straks in stap 3 op uitkomt.
Stap 2: welke vraag draait een ‘niet’ om naar een ‘wel’?
De vraag die een ‘niet’ omdraait naar een ‘wel’ is simpel: wat wil ik dan wel, in plaats daarvan? Stel die vraag letterlijk bij elke zin uit stap 1, en schrijf het antwoord er meteen naast.
Let op een valkuil: het omgekeerde van iets vervelends is niet automatisch wat je wilt. ‘Minder stress’ is nog steeds een weg-van-zin, want het beschrijft alleen minder van iets vervelends, niet wat er in de plaats komt. Vraag door: minder stress, en dan, wat doe je dan wel met je avonden?
| Wat ik niet wil | Wat ik dan wel wil |
|---|---|
| Niet drie avonden per week doorwerken | Om zes uur de laptop dicht, twee vaste vrije avonden |
| Niet elk weekend plannen volproppen | Eén ochtend per weekend met niets gepland |
| Niet steeds moe wakker worden | Voor elf uur in bed, vaste opstaptijd |
| Niet alleen praten over werk met vrienden | Één keer per maand samen iets anders doen |
| Niet de hele zondag onrustig zijn | Zondagochtend rustig starten, zonder telefoon |
Loop je bij deze stap vast en blijft alles ‘minder’ of ‘stoppen met’, dan helpt het om hoe je erachter komt wat je echt wilt er even bij te pakken. Dat gaat dieper in op de vragen die je verder helpen dan alleen het omgekeerde van je ergernis.
Stap 3: wat is het doel achter je doel?
Het doel achter je doel vind je door te vragen: wat levert het me op als ik dat heb? Stel die vraag twee tot drie keer achter elkaar, telkens op het antwoord dat je net gaf.
Stel je iemand voor die opschrijft: ‘ik wil om zes uur de laptop dicht doen.’ Op de vraag wat dat oplevert, komt het antwoord ‘dan heb ik ‘s avonds tijd voor mezelf’. Doorgevraagd: wat levert dat op? ‘Dan voel ik me geen bijzaak in mijn eigen leven.’ Dat laatste zit dichter bij het echte doel dan de eerste zin over de laptop.
Dit soort doorvragen raakt vaak een waarde, iets dat voor jou klopt los van de situatie, zoals rust, verbondenheid of ruimte om zelf te kiezen. Dit soort doorvraagtechnieken komt uit de coachpraktijk, het is handig gereedschap om scherper te denken, geen bewezen wetenschap. Een meta-analyse van 21 studies naar mentaal contrasteren met een plan, met in totaal bijna 16.000 deelnemers, vond een klein tot matig effect op het behalen van een doel, sterker wanneer een mens begeleidde dan wanneer alleen een document dat deed. Dat betekent: dit soort oefeningen helpen een deel van de mensen een stuk, een garantie is het niet.
Stap 4: hoe schrijf je het op als een doel dat werkt?
Een doel dat werkt staat positief geformuleerd, in de tegenwoordige of toekomende tijd, met een termijn eraan vast, bijvoorbeeld negentig dagen. ‘Ik werk niet meer te veel’ wordt dan ‘over negentig dagen stop ik standaard om zes uur, drie avonden per week vrij.’
Maak zichtbaar waaraan je over negentig dagen merkt dat het gelukt is. Is het een gevoel, een gewoonte, een reactie van iemand anders? Hoe concreter dat beeld, hoe makkelijker je het later kunt toetsen. Lees voor meer voorbeelden van voor en na gerust een vaag doel concreter maken.
Kies daarna een eerste stap die klein genoeg is om binnen 24 uur te zetten, bij voorkeur nog vanavond. Onderzoek naar implementatie-intenties laat zien dat een plan dat vastlegt wanneer, waar en hoe je iets doet beter werkt dan alleen besluiten om harder je best te doen. Zo’n plan heeft de vorm: als ik om zes uur nog aan het werk ben, dan zet ik mijn laptop dicht en loop ik naar de keuken.
Plan daarna een wekelijkse check-in van tien minuten waarin je teruglees of je doel nog klopt en of de eerste stap werkte. Wil je weten hoe je dat op langere termijn volhoudt, lees dan een doel schrijven dat je volhoudt.
Hoe controleer je of je dit doel echt zelf wilt?
De controlevraag is simpel: van wie is dit doel, van mij of van iemand anders? Een signaal dat het niet van jou is, is dat je schrijft ‘ik zou moeten’ in plaats van ‘ik wil’.
De zelfdeterminatietheorie maakt onderscheid tussen wat je van buitenaf beweegt, zoals beloning of wat anderen ervan vinden, en wat je van binnenuit beweegt, zoals interesse, nieuwsgierigheid en je eigen waarden. Een doel dat vooral van buitenaf komt, houdt minder lang stand dan een doel dat bij jezelf vandaan komt.
Is het antwoord ‘niet echt’, ga dan terug naar stap 2 en stel de vraag opnieuw, met de kennis die je in stap 3 hebt opgehaald. Lees desgewenst wil ik dit echt zelf? voor meer signalen om op te letten. Dit zegt niets over of het doel gaat lukken, alleen of het de moeite waard is om je eerste stap aan te besteden.
Waar begin je als je nog geen enkel ‘wel’ kunt bedenken?
Begin dan niet bij een doel, maar bij een overzicht. Het levenswiel laat je acht levensgebieden scoren zoals ze nu zijn en zoals je ze over negentig dagen zou willen, en dat overzicht maakt vaak in een oogopslag duidelijk waar het grootste verschil zit.
Dit kost ongeveer vijftien minuten, is gratis en het resultaat blijft bewaard in je account, zodat je er later op terug kunt kijken. Het is geen test en geen diagnose, het is een manier om je eigen beeld op papier te krijgen in plaats van in je hoofd.
Begin met het gebied waar het verschil tussen nu en over negentig dagen het grootst is. Dat is meestal het gebied waar de meeste energie op staat, en daarmee de plek waar stap 2 uit dit artikel het meeste oplevert.
Veelgemaakte fouten bij het omdraaien van een ‘niet wil’
- Te groot beginnen. ‘Een heel ander leven’ is geen doel, het is een stemming. Kies één gebied, één zin.
- Een doel van iemand anders formuleren. Zie de controlevraag hierboven: van wie is dit doel echt?
- Alleen wensen opschrijven, zonder eerste stap. Een wens zonder stap blijft een wens, verander dat met stap 4.
- Meteen vijf doelen tegelijk kiezen. Kies er één, de rest mag op de lijst blijven staan voor later.
Sommige links in dit artikel zijn affiliate links: koop je via zo'n link, dan krijgen wij een kleine vergoeding. Voor jou verandert er niets aan de prijs.
Loop je hier vaker tegenaan omdat je al eens eerder met een doel bent begonnen en het liet vallen, dan helpt het om te lezen hoe je je doel weer oppakken zonder meteen weer helemaal opnieuw te beginnen. Wie moeite heeft om tussen veel ideeën te kiezen, heeft baat bij Essentialisme, een boek dat helpt om van ‘ik zou veel dingen kunnen doen’ naar ‘wat telt nu echt’ te gaan.
Wat de cursus ‘Weten wat je wilt’ hierin doet
De cursus ‘Weten wat je wilt’ bestaat uit drie modules met veertien korte videolessen, met in elke les een oefening die je direct invult. Een AI-coach leest je antwoord en vraagt door tot het scherp is, en je kunt een antwoord altijd aanpassen en opnieuw om feedback vragen. De AI-coach is twaalf maanden inbegrepen bij een cursus.
De lessen die het dichtst bij dit artikel liggen, gaan over het omdraaien van weg-van naar naartoe, het vinden van het doel achter een doel, kiezen tussen meerdere ideeën, een doel schrijven dat werkt en een eerste stap binnen 24 uur met een wekelijkse check-in. Dit artikel geeft je de vier stappen om zelf te zetten, de cursus geeft je daar veertien lessen en een coach bij die doorvraagt wanneer je antwoord nog vaag is.
Frequently asked questions
Ik weet alleen wat ik niet wil, is dat erg?
Nee, dat is een normaal startpunt en geen teken dat er iets mis is. 'Weg van' is makkelijker te voelen dan 'naartoe', omdat irritatie direct voelbaar is en een gewenste situatie bedacht moet worden. De vier stappen in dit artikel zijn er juist om die omslag te maken.
Hoe formuleer ik een doel dat niet begint met 'minder' of 'stoppen met'?
Vraag bij elke 'minder' of 'stoppen met' zin wat je dan wel wilt in plaats daarvan, en schrijf dat antwoord positief op, in de tegenwoordige of toekomende tijd. 'Minder stress' wordt dan bijvoorbeeld 'om zes uur de laptop dicht en de avond voor mezelf'. Voeg daarna een termijn toe, zoals negentig dagen, zodat het een doel wordt in plaats van een wens.
Wat is het doel achter het doel en hoe vind ik dat?
Het doel achter het doel is de diepere reden waarom je eerste 'wel'-zin je iets oplevert, en je vindt het door twee tot drie keer te vragen: wat levert het me op als ik dat heb? Vaak kom je zo bij een waarde uit, zoals rust, verbondenheid of eigen regie, in plaats van bij de eerste, oppervlakkige wens. Dit soort doorvragen is gereedschap uit de coachpraktijk, geen bewezen wetenschap.
Hoe lang duurt het om van 'wat ik niet wil' een doel te maken?
Met de vier stappen uit dit artikel ben je ongeveer dertig minuten bezig: tien minuten opschrijven wat je niet wilt, vijf tot tien minuten per zin vragen wat je dan wel wilt, vijf minuten doorvragen naar het doel achter het doel en vijf tot tien minuten om het op te schrijven als een doel met een eerste stap. Je hebt alleen pen en papier of een leeg document nodig.
Wat doe ik als ik meerdere dingen tegelijk niet meer wil?
Schrijf alles op in stap 1, zonder te filteren, en kies pas daarna één gebied om mee te beginnen. Het levenswiel kan helpen om te zien welk gebied het grootste verschil heeft tussen nu en over negentig dagen, en dat is meestal de beste plek om te starten. De rest van je lijst blijft staan voor later, je hoeft niet alles tegelijk aan te pakken.
Wanneer is dit iets voor een therapeut in plaats van een cursus?
Als aanhoudende somberheid, angst of uitputting je dagelijks leven beperkt, hoort dat bij een huisarts of therapeut en niet bij een oefening of cursus. Dit artikel en de bijbehorende cursus zijn training om richting te vinden, geen therapie en geen behandeling. Twijfel je, overleg dan eerst met je huisarts.
Weet je nog niet wat je wilt?
Het gratis levenswiel kost ongeveer een kwartier. Je geeft acht levensgebieden een cijfer, ziet waar het schuurt en bewaart de uitkomst. Het is de eerste stap van de cursus Weten wat je wilt, en het kost niets.
Sources
- RIVM, Monitor Mentale Gezondheid (20,7 procent van de werknemers had in 2025 werkgerelateerde psychische vermoeidheidskla…)
- PubMed Central, National Library of Medicine (Een plan dat vastlegt wanneer, waar en hoe je iets doet werkt beter dan alleen besluite…)
- PubMed Central, National Library of Medicine (Een meta-analyse van 21 studies naar mentaal contrasteren met een plan vond een klein t…)
- Center for Self-Determination Theory (Het verschil tussen van buitenaf en van binnenuit gemotiveerd zijn, en wanneer een doel…)
Dit artikel is geschreven met hulp van AI en gecontroleerd door Dustin van de Sande.
Zelf aan de slag met wat je wilt?
Begin met het gratis levenswiel: in een kwartier zie je waar je nu staat en waar je naartoe wilt. Wil je daarna met een AI-coach een doel formuleren dat je volhoudt, bekijk dan de cursus Weten wat je wilt.
